Słownik pojęć: UTAPiU, SOAPiU, STAPiU i pokrewne skróty

Rozwinięcia i wyjaśnienia skrótów używanych w dokumentacji systemów transmisji alarmów pożarowych i uszkodzeniowych.

Skróty stosowane w dokumentacji systemów transmisji alarmów pożarowych bywają do siebie łudząco podobne. Trzy najczęściej mylone to STAPiU (cały system), UTAPiU (urządzenie nadawcze w obiekcie) oraz SOAPiU (stacja odbiorcza w komendzie PSP). Pomiędzy nimi, w centrum odbiorczym operatora systemu monitoringu pożarowego (Orange Polska), działa węzeł komutacji wiadomości - stacja retransmisji, a nie odbiornik alarmów.

System i jego elementy

Nazwy trzech warstw systemu oraz elementów centrum odbiorczego.

STAPiU System Transmisji Alarmów Pożarowych i Uszkodzeniowych
Cały system służący do przesyłania alarmów pożarowych i sygnałów uszkodzeniowych z obiektów chronionych do Państwowej Straży Pożarnej oraz do centrum odbiorczego operatora. System FireCom jest systemem tej klasy.
UTA Urządzenie Transmisji Alarmów
Skrót branżowy określający urządzenie transmisji alarmów, instalowane w obiekcie chronionym przy centrali sygnalizacji pożarowej. W transmisji alarmów pożarowych odpowiada mu UTAPiU. Moduł Systemu FireCom przeznaczony dla ratowników nosi nazwę WERG.
UTAPiU Urządzenie Transmisji Alarmów Pożarowych i Uszkodzeniowych
Urządzenie nadawcze instalowane w obiekcie chronionym, podłączone do centrali sygnalizacji pożarowej. Transmituje sygnały alarmowe i uszkodzeniowe dwoma torami równocześnie do centrum odbiorczego operatora. Urządzenie FireCom jest urządzeniem tej klasy i posiada certyfikat zgodności z EN 54-21 i EN 54-4 nr 1922-CPR-2083. Norma: PN-EN 54-21.
SOAPiU Stacja Odbiorcza Alarmów Pożarowych i Uszkodzeniowych
Stacja odbiorcza alarmów pożarowych instalowana na stanowisku kierowania komendy powiatowej lub miejskiej PSP. Alarmy z urządzeń UTAPiU otrzymuje za pośrednictwem węzła komutacji wiadomości; to w niej formalnie następuje odbiór alarmu i to ona potwierdza odbiór. W komendach zintegrowanych z SWD-ST automatycznie zakłada zgłoszenie w SWD-ST komendy. Zaprojektowana zgodnie z CLC/TS 50136-4.
Operator Operator systemu monitoringu pożarowego
Podmiot, który prowadzi centrum odbiorcze systemu monitoringu pożarowego, w tym centrum monitorowania nadzorujące sprawność urządzeń i torów transmisji oraz stację odbiorczą sygnałów uszkodzeniowych (COSU). W Systemie FireCom operatorem systemu monitoringu pożarowego jest Orange Polska S.A. - operator posiadający pozwolenie radiowe na korzystanie z toru GSM na zasadach wyłączności. F&K Consulting Engineers jest dostawcą rozwiązania (System FireCom) i partnerem Orange Polska S.A., a nie operatorem.
COSU Centrum odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych operatora
Stacja odbiorcza sygnałów uszkodzeniowych działająca w centrum odbiorczym operatora systemu monitoringu pożarowego (w Systemie FireCom - Orange Polska S.A.). Trafiają do niej sygnały uszkodzeniowe z obiektów oraz informacje o uszkodzeniach torów i stacji; przekazuje je firmom serwisowym. Sygnały uszkodzeniowe nie są przekazywane na stanowisko kierowania PSP.
Węzeł komutacji wiadomości Stacja retransmisji w centrum odbiorczym operatora
Urządzenie pośredniczące w transmisji alarmów, czyli stacja retransmisji. Odbiera wiadomości z obu torów transmisji, deszyfruje je kluczem obiektu i retransmituje alarm do stacji odbiorczej SOAPiU właściwej komendy PSP równolegle dwoma torami - przewodowym i GSM. Sygnały uszkodzeniowe kieruje do COSU. Po przyjęciu i trwałym zapisaniu wiadomości automatycznie odsyła do nadajnika potwierdzenie techniczne (ACK). Nie jest odbiornikiem alarmów: formalny odbiór alarmu i potwierdzenie odbioru przez stację odbiorczą (wyjście PGM1) należą do stacji SOAPiU.
Urządzenie pośredniczące Stacja retransmisji, koncentracji i wzmacniania sygnałów
Telekomunikacyjne urządzenie pośredniczące w transmisji alarmów pożarowych i sygnałów uszkodzeniowych, np. stacja retransmisji, koncentrator lub wzmacniacz sygnałów. W Systemie FireCom funkcję tę pełni węzeł komutacji wiadomości.
WERG Wspomaganie Ekip Ratowniczo-Gaśniczych
Moduł Systemu FireCom dla ratowników PSP. Prezentuje informacje o obiekcie potrzebne w działaniach: drogi dojazdu i drogi pożarowe, stanowisko wozu, zalecane wejście, zaopatrzenie wodne, drogi ewakuacyjne, kontakty i dokumenty.

Obiekt chroniony

Pojęcia dotyczące instalacji po stronie budynku.

SSP System Sygnalizacji Pożarowej
System wykrywania i sygnalizowania pożaru w obiekcie, obejmujący centralę, czujki i urządzenia alarmowe.
SAP System Alarmu Pożarowego
Określenie systemu alarmu pożarowego w obiekcie monitorowanym.
CSP Centrala Sygnalizacji Pożarowej
Urządzenie centralne systemu sygnalizacji pożarowej w obiekcie. Do niej podłączane jest urządzenie transmisji alarmów UTAPiU.
Potwierdzenie odbioru Potwierdzenie techniczne (ACK) i potwierdzenie przez stację odbiorczą (PGM1)
W Systemie FireCom odbiór wiadomości jest potwierdzany dwukrotnie. Automatyczne potwierdzenie techniczne (ACK) z węzła komutacji wysyłane jest do nadajnika UTAPiU po przyjęciu i trwałym zapisaniu wiadomości; bez niego nadajnik ponawia transmisję. Potwierdzenie odbioru przez stację odbiorczą SOAPiU wraca do centrali w obiekcie wyjściami nadajnika (wymaganie PN-EN 54-21): PGM1 - impuls po potwierdzeniu odbioru przez stację; PGM2 - stan ciągły przy braku potwierdzenia w zadanym czasie albo utracie łączności ze stacją odbiorczą; PGM3 - utrata łączności nadajnika z centrum odbiorczym, funkcja własna nadajnika. Oba potwierdzenia dotyczą każdej informacji alarmowej.

Strona PSP

Adresat alarmu i systemy używane w komendzie.

PSP Państwowa Straż Pożarna
Adresat alarmów pożarowych przekazywanych przez system monitoringu pożarowego.
PSK Powiatowe (miejskie) stanowisko kierowania PSP
Miejsce w komendzie PSP, w którym instalowana jest stacja odbiorcza SOAPiU.
SWD-ST System Wspomagania Decyzji Państwowej Straży Pożarnej
System informatyczny PSP. Stacja SOAPiU automatycznie zakłada zgłoszenie w SWD-ST komendy (w komendach zintegrowanych z SWD-ST); po przyjęciu alarmu wpis jest domykany. Zgłoszenie zakłada wyłącznie stacja odbiorcza komendy.

Transmisja i sieć

Kodowanie zdarzeń, szyfrowanie, media i technologie transportowe.

Contact ID Ademco Contact ID - format kodów zdarzeń
Standard kodowania zdarzeń alarmowych (m.in. kod zdarzenia, numer grupy i strefy). Określa znaczenie zdarzenia, a nie sposób jego transportu, i zapewnia kompatybilność z centralami różnych producentów. W Systemie FireCom zdarzenia w formacie Contact ID przesyłane są szyfrowaną transmisją.
ACK Automatyczne potwierdzenie techniczne (acknowledgement)
Automatyczne potwierdzenie techniczne, które węzeł komutacji wiadomości wysyła do nadajnika UTAPiU po przyjęciu i trwałym zapisaniu wiadomości. Bez ACK nadajnik ponawia transmisję. Nie należy go mylić z potwierdzeniem odbioru alarmu przez stację odbiorczą SOAPiU, które wraca do centrali w obiekcie na wyjściu PGM1 (zob. Potwierdzenie odbioru).
Klucz obiektu Indywidualny klucz szyfrujący obiektu chronionego
Indywidualny klucz szyfrujący przypisany do jednego obiektu. Chroni transmisję na odcinku obiekt - centrum odbiorcze; dalej, do stacji SOAPiU, ruch chroni TLS. System nie stosuje klucza globalnego ani domyślnego; wiadomość bez pasującego klucza nie jest przyjmowana.
Tor dedykowany Tor wydzielony w sieci publicznej operatora
Tor transmisji zestawiany w sieci publicznej operatora telekomunikacyjnego i wydzielony dla transmisji alarmów. W Systemie FireCom: tor przewodowy w wydzielonej sieci IP MPLS Orange Polska, niepołączonej z Internetem, zabezpieczony na styku z obiektem, oraz fizycznie różny i niezależny od niego tor GSM 4G/LTE w dedykowanym APN, dla którego operator systemu monitoringu pożarowego - Orange Polska - posiada pozwolenie radiowe na korzystanie z toru na zasadach wyłączności.
Łącze typu 1 Klasa łącza transmisji alarmów pożarowych
Łącze, które może pełnić rolę łącza podstawowego w systemie transmisji alarmów pożarowych; łącze dodatkowe może być typu 1 lub typu 2. W Systemie FireCom oba tory kwalifikują się jako łącza typu 1, więc każdy z nich może pełnić rolę łącza podstawowego.
MPLS Multiprotocol Label Switching
Technologia sieci operatorskiej. Tor przewodowy Systemu FireCom biegnie w wydzielonej sieci IP MPLS operatora, bez publicznego Internetu.
APN Access Point Name
Nazwa punktu dostępu sieci komórkowej. W Systemie FireCom stosowany jest dedykowany APN bez dostępu do Internetu, z dedykowanymi kartami SIM przypisanymi do urządzeń.
FTTH Fiber To The Home
Światłowód do abonenta; jedno z możliwych mediów transportowych w łączu przewodowym IP.
PSTN Public Switched Telephone Network
Publiczna komutowana sieć telefoniczna. Technologia wycofywana w całej Europie, co odbiera medium transmisyjne starszym systemom monitoringu pożarowego.
Dual-path Dwie niezależne ścieżki komunikacji
Transmisja inicjowana równocześnie i niezależnie dwoma fizycznie różnymi torami. Utrata jednej ścieżki nie jest niedostępnością usługi w rozumieniu PN-EN 50136-1-1, ale jest sygnalizowana obsłudze.

Normy i dopuszczenia

Dokumenty odniesienia i jednostki certyfikujące.

PN-EN 54-21 Urządzenia transmisji alarmów pożarowych i uszkodzeniowych
Norma odniesienia dla urządzenia nadawczego UTAPiU, część zbioru norm dotyczących systemów sygnalizacji pożarowej. Urządzenie UTAPiU FireCom posiada certyfikat zgodności nr 1922-CPR-2083.
PN-EN 54-4 Systemy sygnalizacji pożarowej - zasilacze
Norma dotycząca zasilaczy w systemach sygnalizacji pożarowej. Zasilacz urządzenia UTAPiU FireCom objęty jest certyfikatem 1922-CPR-2083 razem z EN 54-21.
PN-EN 50136-1-1 Systemy transmisji alarmów, wymagania ogólne
Definiuje klasy czasu transmisji (D) i maksymalnego czasu transmisji (M), klasy czasu raportowania utraty toru od T1 do T6, klasy dostępności od A0 do A4, klasy zabezpieczenia przed podstawieniem (S) i bezpieczeństwa informacji (I) oraz sposób obliczania dostępności systemu. Klasyfikacja Systemu FireCom: D4, M4, T5/T3, A4, S2, I2.
CLC/TS 50136-4 Wymagania dla sprzętu w centrum odbiorczym alarmów
Norma odniesienia dla stacji odbiorczej: kolejka wiadomości, limity czasowe akceptacji, priorytetyzacja, eskalacja i poziomy dostępu.
CNBOP-PIB Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej - Państwowy Instytut Badawczy
Jednostka w Józefowie prowadząca badania, certyfikację i dopuszczenia wyrobów stosowanych w ochronie przeciwpożarowej.
KOT Krajowa Ocena Techniczna
Dokument oceny wyrobu budowlanego wydawany przez uprawnioną jednostkę.
CPR Rozporządzenie (UE) 305/2011 w sprawie wyrobów budowlanych
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania wyrobów budowlanych do obrotu. Zgodnie z nim dla urządzenia UTAPiU FireCom wystawiono deklarację właściwości użytkowych (DWU).